عباس اقبال آشتيانى
8
تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )
ولى با آن طايفه صفائى نداشتند و دائما در زدوخورد بسر مىبردند . 6 - تركان اويغور كه به آئين مانوى اعتقاد داشتند و بر روى هم متمدنترين اقوام ترك و مغول بودند ، مسكن ايشان شمال شرقى تركستان شرقى حاليه و شمال درياچهء لبنور و نهر تاريم يعنى شهرهاى تورفان و بيشباليغ ( گوچنحاليه ) و بر قول و فرهشهر بوده و ما بعدها باز از اين قوم صحبت خواهيم داشت . 6 - تركان قرلق كه مملكتشان در جنوب مملكت اويغورها واقع بوده و تمام حوضهء سفلاى نهر تاريم را شامل مىشده ، و همين قومند كه باسم خلّخ در ميان شعراى ما به موزونى قامت و حسن صورت معروف شدهاند . 8 - تركان قراختائى كه مقارن استيلاى چنگيز خان دولت عظيمى ما بين مملكت خوارزمشاهيان و مساكن مغولان شرقى تشكيل داده و تركان قرلق و اويغور را باجگزار خود كرده بودند . تشكيل دولت قراختائيان و جنگهاى ايشان را با سلاطين ايران بخصوص با سلطان سنجر بايد در تاريخ سلسلههاى گذشته ديده باشيم و ما نيز دوباره از اين قوم گفتگو مىكنيم . سرحد بين مملكت قراختائيان و متصرفات خوارزمشاهيان از طرف مشرق شط سيحون بود . طوايف مغول و ترك چنان كه ديديم به قبايل متعدده منقسم بودند ولى مقارن ظهور چنگيز غير از آنها كه تبعيت امپراطوران سلسلهء كين را پذيرفته بودند از بقيهء آنها كه در طرف مشرق بودند فرمان پادشاه قبيلهء كرائيت را گردن نهاده و آنها كه در طرف مغرب مغولستان سكونت داشتند زير بار فرمان گور خان قراختائى سر مىكردند . قدرت بهم رساندن چنگيز و پدر او باعث شد كه قبيلهء كوچك قيات ابتدا اين طايفه را از تحت رقيت امپراطوران ختا خلاص كند سپس دولتهاى كرائيت و قراختائى را منقرض ساخته تمام قبايل مغول و ترك را تابع يك حكومت نمايد و بمدد ايشان بممالك متمدنهء قديم شرق و غرب مغولستان حمله ببرد . اوضاع ممالك اسلامى مقارن استيلاى مغول - سلطنت خوارزم در سال 596 بعد از فوت سلطان علاء الدين تكش بن ايل ارسلان به پسرش علاء الدّين محمّد